ترموود فنلاندی: مشخصات، پروسه تولید و مزایای چوب ترمووود فنلاند
پاسخ کوتاهترموود فنلاندی به چوبی گفته میشود که طبق استاندارد ThermoWood فنلاند و در سه فاز کنترلشده تولید شده است. مزیت اصلی آن یکنواختی رطوبت در کل مقطع چوب است که پایداری ابعادی بالاتری میدهد. گونههای رایج آن کاج و اَشاند و مثل هر ترموود دیگری برای سازهی باربر مناسب نیست.
ترموود فنلاندی استاندارد جهانی این صنعت است. فنلاند پس از سالها تحقیق و کار آزمایشگاهی روی فرآوری چوب، به روشی منحصربهفرد به نام ThermoWood® دست یافت: حرارتدهی کنترلشده تا ۲۲۰ درجه، بدون هیچ ماده شیمیایی و افزودنی. در این راهنما مشخصات ترمووود فنلاندی، مراحل دقیق تولید، مزایا و محدودیتهای آن را کامل توضیح میدهیم.
ترمووود چیست و چرا فنلاند؟
واژهی «ترمووود» از ترکیب Thermo (حرارت) و Wood (چوب) ساخته شده و معنای تحتاللفظی آن «چوب حرارتدیده» یا «ترمو چوب» است. ترموود فرایندی است که در آن چوب با تکنولوژی پیچیده و در شرایط کاملاً کنترلشده خشک میشود تا مقاومت خاصی به دست آورد و عمر بسیار بیشتری پیدا کند.
کشور فنلاند بهعنوان پیشرو این صنعت، پس از سالها تحقیق و کارهای آزمایشگاهی روی فرآوری چوب، به روش منحصربهفردی به نام ThermoWood دست یافت. نکتهی کلیدی روش فنلاندی این است که تمام عملیات بدون استفاده از هیچ مادهی شیمیایی و افزودنی انجام میشود — تنها حرارت، آب و بخار.
پروسه تولید چوب ترموود فنلاندی؛ مرحله به مرحله
برش و شکلدهی
ابتدا چوب برش زده میشود و به مقاطع و اشکال متنوع درمیآید.
خشککردن تا ۱۳۰ درجه
چوب داخل دستگاه ترمو تا ۱۳۰ درجه سانتیگراد و تحت شرایط خاص حرارت میبیند؛ این مرحله باعث خشک شدن و کاهش رطوبت میشود.
حرارتدهی تا ۲۲۰ درجه
دمای داخل دستگاه تا ۲۲۰ درجه بالا میرود و چندین ساعت در همین شرایط نگه داشته میشود. صمغ و رطوبت کاملاً خارج میشوند و چوب تا مرکز خود رنگ قهوهای روشن میگیرد.
خنکسازی کنترلشده
چوب آرامآرام تا حدود ۱۰۰ درجه سرد میشود و سپس با پاشیدن آب و بخار آب، دمای آن با دمای محیط یکسان میگردد.
بازجذب رطوبت
در مرحلهی پایانی چوب حدود ۴ تا ۶ درصد رطوبت جذب میکند — رطوبتی که به شکل کاملاً یکنواخت در سطح چوب توزیع میشود.
کل این پروسه بسته به گونهی چوب بین ۵۰ تا ۱۰۰ ساعت طول میکشد و همزمان اکسیژن از محفظه حذف میشود تا چوب در دمای بالا شعلهور نشود. روشهای متنوعی برای تولید ترموود وجود دارد که در آنها از روغن، آب یا بخار استفاده میشود، اما در همهی آنها چوب از سه مرحلهی ثابت میگذرد: ۱) خشک کردن ۲) حرارت دادن ۳) خنکسازی.
رطوبت یکنواخت؛ راز مقاومت ترمووود فنلاندی
نکتهای که ترموود فنلاندی را متمایز میکند این است که رطوبت در چوب به شکل یکنواخت و کامل در کل سطح توزیع میشود. همین «عدم تمرکز رطوبت» است که خواص مکانیکی چوب ترمو را بهبود میدهد و مقاومت ترموود را بالا میبرد. در چوبهای کورهای بیاستاندارد، رطوبت نقطهای باقی میماند و همان نقاط، محل ترک و تاب خوردن میشوند.
مزایای ترمووود فنلاندی نسبت به چوب خام
استفاده از چوب در ساختمان عمری به درازای تمدن بشری دارد، اما بهکارگیری چوب خام در نمای ساختمان همیشه با محدودیت همراه بوده است: تغییر ابعاد، تاب برداشتن، پوسیدگی و لانهگزینی حشرات از کمترین این محدودیتهاست.
در روش ترمووود فنلاندی به دلیل حرارت بالا، زنجیرههای سلولوزی چوب درهم شکسته میشوند، اسیدهای چوب کاملاً تجزیه میگردند و چوب بهطور کامل از هرگونه حشرهی میکروسکوپی و جانداران پاک میشود. بخشی از قند و صمغ چوب خارج و باقیمانده به شکل بلورین و بیضرر درمیآید.
| ویژگی | چوب خام معمولی | ترموود فنلاندی |
|---|---|---|
| تغییر ابعاد در نما | زیاد | بسیار ناچیز |
| پوسیدگی | مستعد | بسیار مقاوم |
| حشرات چوبخوار | مستعد | عاری از حشره |
| تاب برداشتن الیاف | رایج | تقریباً حذف شده |
| مواد شیمیایی | گاهی لازم است | هیچ |
| رنگ | روشن، ناهمگون | قهوهای روشن تا مرکز چوب |
ترموود فنلاندی از چه گونهای تهیه میشود؟
ترمووود عمدتاً از تنهی درختان کاج (PINE) جنگلهای نوردیک (اسکاندیناوی) در شمال اروپا، یا از درختان خانوادهی سختچوبها (پهنبرگها) در آمریکای شمالی تهیه میشود. ترموود کاج گزینهی اقتصادیتر و ترموود اَش گزینهی سختچوب و لوکس این خانواده است.
محدودیت مهم: چرا ترموود برای سازه باربر نیست؟
در فرایند ترمووود، مولکولهای سلولوزی چوب کریستالیزه میشوند. نتیجهی این تغییر آن است که چوب تولیدشده ترد و تا حدی شکنندهتر میگردد. همین نقطهضعف باعث میشود ترموود برای سازههای باربر استفاده نشود. ترموود متریال نما، کف، دکوراسیون و محوطه است — نه تیر و ستون سازه.
چوب یک مادهی بیولوژیک است و دائماً در معرض تهاجم قارچها، عوامل پوسیدگی و حشرات چوبخوار قرار دارد. تا وقتی درخت زنده است سیستم دفاعی طبیعی خودش را دارد، اما بهمحض قطع شدن آن سیستم از بین میرود؛ فرایند حرارتی فنلاندی دقیقاً جایگزین همان سیستم دفاعی است.
پرسشهای پرتکرار
ترموود فنلاندی چیست؟
ترموود فنلاندی چوبی است که با روش ThermoWood — توسعهیافته در فنلاند — تحت حرارت کنترلشده تا ۲۲۰ درجه سانتیگراد و بدون هیچ ماده شیمیایی فرآوری شده است. نتیجه چوبی است پایدار، مقاوم به پوسیدگی و رطوبت و عاری از حشرات.
فرایند تولید ترمووود فنلاندی چند مرحله دارد؟
سه مرحلهی اصلی: خشک کردن (تا ۱۳۰ درجه)، حرارتدهی (تا ۲۲۰ درجه به مدت چند ساعت) و خنکسازی کنترلشده با پاشش آب و بخار. کل پروسه بسته به گونهی چوب بین ۵۰ تا ۱۰۰ ساعت طول میکشد.
آیا در تولید ترموود فنلاندی مواد شیمیایی استفاده میشود؟
خیر. مشخصهی اصلی روش فنلاندی همین است: تمام عملیات فقط با حرارت، آب و بخار انجام میشود و هیچ ماده شیمیایی یا افزودنی به کار نمیرود. به همین دلیل ترموود فنلاندی متریالی سازگار با محیط زیست محسوب میشود.
رطوبت نهایی ترموود فنلاندی چقدر است؟
در مرحلهی پایانی، چوب حدود ۴ تا ۶ درصد رطوبت جذب میکند. مهمتر از عدد، یکنواختی توزیع این رطوبت در کل سطح چوب است که خواص مکانیکی و مقاومت آن را بهبود میدهد.
ترموود فنلاندی از چه چوبی ساخته میشود؟
عمدتاً از کاج (Pine) جنگلهای نوردیک اسکاندیناوی، و در برخی موارد از سختچوبهای پهنبرگ آمریکای شمالی مانند اَش. کاج گزینهی اقتصادیتر و اَش گزینهی سختچوب و گرانتر است.
چرا ترموود برای سازه باربر مناسب نیست؟
چون در فرایند حرارتی، مولکولهای سلولوزی کریستالیزه میشوند و چوب ترد و اندکی شکنندهتر میگردد. بنابراین ترموود برای نما، کف، دکوراسیون و محوطه عالی است اما نباید در تیر و ستون باربر به کار برود.
تفاوت ترموود فنلاندی با ترموود ترک و ایرانی چیست؟
ترموود فنلاندی استاندارد انجمن بینالمللی ترمووود را دارد، رطوبت یکنواخت و رنگ یکدست تا مرکز چوب. نمونههای ترک ارزانترند ولی کیفیت برندهای فنلاندی را ندارند و ترموود کورهای ایرانی معمولاً ترکخوردگی و پوستهپوسته شدن نشان میدهد.
چرا رنگ ترموود قهوهای است؟
در مرحلهی حرارت ۲۲۰ درجه، صمغ و رطوبت کاملاً خارج میشوند و تمام قسمتهای چوب تا مرکز آن رنگ قهوهای روشن به خود میگیرند. این رنگ نتیجهی تغییر شیمیایی چوب است، نه رنگ سطحی.
قیمت ترموود فنلاندی چقدر است؟
قیمت به گونهی چوب، مقطع، ضخامت، گرید و نرخ ارز بستگی دارد و بر مبنای متر مکعب محاسبه میشود. برای دریافت قیمت روز ترمووود فنلاندی با کارشناسان بست چوب تماس بگیرید.
چرا اکسیژن در فرایند حذف میشود؟
برای جلوگیری از شعلهور شدن و سوختن چوب در دمای بالا. حذف اکسیژن اجازه میدهد چوب تا ۲۲۰ درجه حرارت ببیند بدون آنکه آتش بگیرد.